၀ီစီမႈတ္သူမ်ား
၀ီစီမႈတ္သူမ်ားဆိုေတာ့ ယာဥ္ထိန္းရဲ အေၾကာင္းဖတ္ရေတာ့မယ္လုိ႔ထင္ရင္ မဟုတ္ပါဘူးလုိ႔ေျပာပါရေစ။
၀ီစီမႈတ္သူမ်ားဆိုတာ အဂၤလိပ္စာလံုး (whistleblower) ကို ဘာသာျပန္လုိက္တာျဖစ္ၿပီး၊ မိမိေနထိုင္ က်င္လည္ရာ လူမႈပတ္၀န္းက်င္မွာရွိတဲ့ တရားမဲ့မႈေတြ၊ အ႐ႈပ္အေထြးေတြ၊ မသန္႔ရွင္းတာေတြ၊ အျမင္မေတာ္ တာေတြကို ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုတဲ့လူလို႔ ရည္ၫႊန္းပါတယ္။
ပုဂၢလိကလုပ္ငန္းေတြ၊ ကုမၸဏီေတြ၊ အဖဲြ႕အစည္းေတြမွာ ၀ီစီမႈတ္သူေတြလိုအပ္သလို၊ ဌာနဆိုင္ရာနဲ႔ အစိုးရ အဖဲြ႕အစည္းေတြမွာလည္း ဒီလုိလူေတြ လိုအပ္တာပါပဲ။
အခုအခ်ိန္လို ႏိုင္ငံေတာ္က သန္႔ရွင္းေသာအစိုးရ ေဖာ္ေဆာင္ေရး ေဆာင္ရြက္ေနခ်ိန္မွာ ၀ီစီမႈတ္သူေတြ ပိုလုိအပ္ပါတယ္။ ဌာနဆိုင္ရာေတြကလည္း ၀ီစီမႈတ္သူေတြကို လမ္းဖြင့္ေပးထားပါတယ္။ ဘယ္လို မတရားမႈ ေတြ၊ ဘယ္လုိအႏိုင္က်င့္မႈေတြ၊ ၀န္ထမ္းေတြက အခြင့္အေရးေတြကို ဘယ္လုိအလဲြသံုးစားလုပ္ခဲ့ရင္ ဘယ္၀န္ႀကီး၊ ဘယ္လူႀကီးရဲ႕ ဘယ္ဖုန္းနံပါတ္ကို တိုက္႐ုိက္ခ်ိတ္ဆက္တုိင္ၾကားႏုိင္ပါတယ္ဆိုတာ ၀ီစီမႈတ္သူေတြအတြက္ လမ္းေတြဖြင့္ေပးထားတာပဲျဖစ္ပါတယ္။
ထင္ရွားတဲ့ ေနာက္သာဓကတစ္ခုကေတာ့ အစိုးရထုတ္သတင္းစာေတြမွာ ပါရွိတတ္တဲ့၊ ဂ်ာနယ္ေတြမွာ ပါတတ္တဲ့ လူထုေအာ္သံလိုက႑၊ ျပည္သူ႔အသံလုိက႑၊ အယ္ဒီတာထံေပးစာလို က႑ကေနၿပီး စည္ပင္သာယာနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ပတ္၀န္းက်င္ကို ထိခုိက္ခံစားရတာနဲ႔ပတ္သက္လို႔၊ ေက်ာင္းသားလူငယ္ေတြ ထိခုိက္ခံစားရတာနဲ႔ပတ္သတ္လုိ႔ လြတ္လပ္ပြင့္လင္းစြာ ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္တာပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာလည္း ၀ီစီမႈတ္သူေတြကို ေတြ႕ႏုိင္ပါတယ္။
အားနာတတ္သူမ်ား
ျမန္မာေတြရဲ႕ ပင္ကိုယ္စ႐ိုက္လကၡဏာထဲမွာ ကမၻာေပၚက ဘယ္ႏုိင္ငံမွာမွမရွိတဲ့ အားနာတတ္ျခင္းဆိုတာ ပါပါတယ္။ တစ္ေယာက္က မဟုတ္တာ၊ မေတာ္တာလုပ္ရင္ ကိုယ့္ကိုယ္လည္းထိခိုက္တယ္ဆိုရင္ ပတ္၀န္းက်င္ကိုလည္း ထိခိုက္တယ္ဆိုရင္ ေျပာရမယ့္အစား မေျပာဘူး။ အားနာပါတယ္ေလ၊ ရွက္သြားပါမယ္ေလဆိုၿပီး မေျပာဘူး။ တစ္ခါတစ္ခါေတာ့ ေျပာလုိက္ရင္ မေကာင္းဘူး။ ငါ့ကုိအခင္အမင္ ပ်က္သြားမယ္။ အခြင့္အေရးပိတ္သြားမယ္လုိ႔ ေတြးေၾကာက္သူေတြလည္းရွိတယ္။
အဲဒီလိုမေျပာေတာ့ (၀ီစီမမႈတ္ေတာ့) တစ္ဖက္လူကလည္း ဒီလူေတာ့ ငါလုပ္တာ၊ ငါေျပာတာ လက္ခံေက်နပ္ တယ္ထင္ၿပီး ဆက္လုပ္ၾကတယ္။ အဲဒီေတာ့မွ အႏုိင္က်င့္သလိုႀကီးျဖစ္ၿပီးခံရတယ္။ ကိုယ္ ခံရတာကို ျပဳမူသူကို တိုက္႐ိုက္သာ မေျပာၾကတာ ေနာက္ကြယ္မွာေတာ့ အတင္းအုပ္ၾကတယ္။ မေကာင္းေျပာၾကတယ္။ တစ္ခါတစ္ခါေတာ့ တို႔ျမန္မာေတြလဲြသလားလုိ႔ေတြးမိတယ္။
ေၾကာက္၍ ေရွာင္ၾကသူမ်ား
တစ္ခါတစ္ခါမွာေတာ့ မဟုတ္တာလုပ္တာကိုေတြ႕ပါရက္နဲ႔ မေျပာၾကတာဟာ အလုပ္ေတြ႐ႈပ္မွာစိုးလို႔။ ကိုယ္ပါ အေခ်ာင္ပါသြားမွာစိုးလုိ႔ မေျပာၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ ဘတ္စ္ကားေပၚမွာ ခရီးသည္ဆီက ခါးပိုက္ႏိႈက္က ႏိႈက္ေနတာကို ေတြ႕ပါရက္နဲ႔ ကိုယ့္ကိုရန္ျပဳမွာစိုးလုိ႔ (ဓားနဲ႔ထိုးမွာစိုးလို႔) ရဲစခန္း လုိက္ၿပီး သက္ေသခံရမွာစိုးလုိ႔ ေရွာင္ၾကတယ္။ မေျပာၾကဘူး။
ျမန္မာ့ပတ္၀န္းက်င္မွာလည္း ေျပာရင္ ေျပာတဲ့သူကို သံသယရွိတတ္ၾကတယ္။ ေျပာရင္ (၀ီစီမႈတ္ရင္) ေျပာတဲ့သူဟာ ျပႆနာရွာတဲ့သူပဲ၊ အတို႔အေထာင္ပဲ၊ အလုပ္႐ႈပ္ေအာင္လုပ္တဲ့သူလို႔ ထင္ၾကတယ္။
ျမန္မာႏိုင္ငံက အစိုးရမဟုတ္ေသာ အဖဲြ႕အစည္းအခ်ဳိ႕မွာ ၀ီစီမႈတ္ႏိုင္တဲ့ေပၚလစီကိုက်င့္သံုးေပမယ့္ မေအာင္ျမင္ေၾကာင္း၊ ေျပာဆိုၾကတဲ့သူမရွိေၾကာင္းကို အဲဒီအဖဲြ႕အစည္းတစ္ခုမွာလုပ္ကိုင္တဲ့ ပုဂၢိဳလ္တစ္ေယာက္ကေျပာတာကို မၾကာမီက ေဟာေျပာပဲြ တစ္ခုမွာၾကားခဲ့ရပါတယ္။ အဓိကကေတာ့ အမုန္းမခံခ်င္တာ၊ ေၾကာက္ၾကတာေၾကာင့္ ေရွာင္ၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီဓေလ့ (၀ီစီမႈတ္တဲ့ကိစၥ)နဲ႔ မယဥ္ပါး ေသးတာလည္း ပါတာေပါ့။
၀ီစီမႈတ္သူကို ကာကြယ္ေပးရမယ္
၀ီစီမႈတ္တဲ့ေပၚလစီက်င့္သံုးမယ္ဆိုရင္ ၀ီစီမႈတ္တဲ့သူကို ကာကြယ္ေပးဖုိ႔လုိတယ္။ မဟုတ္ရင္ သူက အဖဲြ႕ အစည္းအတြက္၊ ႏုိင္ငံအတြက္လည္း ေကာင္းရာမွန္ရာျဖစ္ေအာင္လုပ္ရေသး၊ ဒုကၡလည္းေရာက္ေသးဆိုရင္ မဟုတ္ေသးဘူး။ ဒါေပမယ့္ တစ္ခါတစ္ခါေတာ့ ကိုယ္ဒုကၡေရာက္မွာကို သိရက္နဲ႔ အမ်ားအတြက္စြန္႔ၿပီး လုပ္ကုိင္ ေပးသူေတြကို ေတြ႕ရတတ္ပါတယ္။
ျပည္သူေတြကိုေရာင္းခ်တဲ့ အစားအေသာက္ေတြ က်န္းမာေရးနဲ႔ညီၫြတ္မႈ မရွိတာေတြ၊ တားျမစ္ထားတဲ့ ဆိုးေဆးေတြ၊ အႏၲရာယ္ရွိတဲ့ ဓာတုေဗဒ ပစၥည္းေတြသံုးတာ၊ သန္႔ရွင္းမႈမရွိတာေတြကို ေတြ႕ေနျမင္ၾကေပမယ့္ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုသူနည္းတယ္။ ဒီလိုပဲ စားေနေသာက္ေနၾကတာပဲ။ တခ်ဳိ႕လုပ္ငန္းေတြေၾကာင့္ သဘာ၀ ပတ္၀န္းက်င္ကို ထိခိုက္ပ်က္စီးတာေတြ၊ ပတ္၀န္းက်င္က လူေတြရဲ႕ က်န္းမာေရး၊ အသက္အႏၲရာယ္ထိခိုက္တာ ေတြရွိတယ္။
ဒါေတြကို ထိန္းသိမ္းၾကပ္မတ္အေရးယူတဲ့ အဖဲြ႕အစည္းေတြရိွတယ္ဆိုေပမယ့္ ျပည္သူေတြ ကုိယ္တိုင္ကလည္း ပါ၀င္ဖုိ႔လုိတာေတြရွိတယ္။ အသက္အရြယ္မေရာက္ေသးတဲ့ကေလးေတြကို ခိုင္းေစတာ၊ လူကုန္ကူးတာ၊ လိင္ေဖ်ာ္ေျဖမႈလုပ္ငန္းေတြမွာ သံုးတာေတြကို ၀ိုင္းၿပီးတိုက္ဖ်က္(၀ီစီမႈတ္ၾက)ရမွာပဲ။
တစ္ခါယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ မညီတာေတြရွိျပန္တယ္။ ဒါေတြကိုလည္း ထုတ္ေဖာ္ၾကရမယ္။ အေရးယူရမယ္။ အခုမေျပာဘဲ (၀ီစီမမႈတ္ဘဲ) ထားလုိက္ရင္ လက္ခံတယ္ထင္ၿပီး ေနာက္ဆိုပိုဆိုးလာေတာ့မွာေပါ့။ အႏုပညာရွင္ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ဘယ္သူပဲျဖစ္ျဖစ္ ဘယ္သူမွဥပေဒအထက္မရွိလို႔ အေရးယူစရာရွိတာကိုေတာ့ အေရးယူရမွာပဲျဖစ္တယ္။
ေနာက္အမ်ားျပည္သူထည့္၀င္ထားတဲ့ ေငြေၾကးေတြကို အလဲြသုံးစားလုပ္တာေတြ၊ ပစၥည္းေတြကို အလဲြသုံးစား လုပ္တာေတြကိုေတြ႕ရင္၊ ႀကိဳတင္သိရင္ ၀ီစီမႈတ္ ၾကရမယ္။ လြန္မွေျပာရင္သိရရင္ ေနာက္က်ကုန္မယ္။ အမ်ားႀကီးဆုံး႐ႈံးကုန္မယ္။ အခုဆုိရင္ အမ်ားပိုင္ကုမၸဏီေတြတည္ ေထာင္လုပ္ကိုင္ဖို႔ေတြရွိတယ္။ ဒီလုပ္ငန္း ေတြမွာ ပြင့္လင္းမႈအမ်ားႀကီးလုိတယ္။ ၀ီစီ မႈတ္သူေတြအမ်ားႀကီးလိုတယ္။
ေနာက္ဥပေဒခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ၊ အမ်ဳိးေကာင္းသမီးေတြကို ေစာ္ကားတာေတြ၊ လိင္မေတာ္မတရားျပဳမႈေတြ၊ လူမ်ဳိးေရး ဘာသာေရးေၾကာင့္ အႏုိင္က်င့္ေစာ္ကားတာေတြကို သိေနပါရက္နဲ႔မေျပာရင္ မေျပာတဲ့သူအေနနဲ႔ လူမႈတာ၀န္မေက်ဘူးလုိ႔ ေျပာရမွာပဲ။ တခ်ဳိ႕ကိစၥေတြဆိုရင္ ႏုိင္ငံနဲ႔ခ်ီၿပီး ထိခိုက္ႏုိင္တဲ့ကိစၥေတြအထိပါပါတယ္။ ကိုယ္ေျပာလိုက္လို႔ (၀ီစီမႈတ္လုိက္လုိ႔) ႏုိင္ငံနဲ႔ခ်ီၿပီး လူမႈေရး၊ စီးပြားေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြ ျဖစ္သြားရင္ ဘယ္ေလာက္ေကာင္းလုိက္မလဲလုိ႔ေတြးၾကည့္ရမယ္။
တကယ္ေတာ့ ၀ီစီမႈတ္တာဟာ လြယ္သေယာင္ရွိေပမယ့္ ခက္ပါတယ္။ တာ၀န္ႀကီးပါတယ္။ အႏၲရာယ္ရွိပါ တယ္။ ဒါေၾကာင့္ နဂိုကတည္းက တင္းတိမ္ေရာင့္ရဲတတ္တဲ့ ေအးေအးေနတတ္တဲ့ ျမန္မာေတြဟာ သူမ်ားကိစၥမွာ၀င္မပါတတ္ၾကပါဘူး။ ငါနဲ႔ မဆုိင္ပါဘူး။ ငါ့ကိစၥမွမဟုတ္ပါဘူးဆုိၿပီး ေရွာင္တတ္ၾကပါတယ္။ မေရွာင္ပါနဲ႔လုပ္ပါ (၀ီစီမႈတ္ပါ) ဆုိရင္ေတာ့ သူတို႔ကို ကာကြယ္ေပးဖို႔လုိပါတယ္။ သူတုိ႔ကို ဒုကၡမေပးဖို႔ လိုပါတယ္။ အေရးမယူဖို႔လိုပါတယ္။ ဒါမွမဟုတ္ရင္ တစ္ခါေလာက္ အမ်ားအက်ဳိးအတြက္စြန္႔ၿပီး၊ စမ္းၿပီးေျပာတဲ့ ဆိုတဲ့သူေတာင္ ခါးသက္တဲ့တုံ႔ျပန္မႈရခဲ့ရင္ ေနာက္ဘယ္ေတာ့မွ ေျပာမွာဆုိမွာ (၀ီစီမႈတ္မွာ) မဟုတ္ေတာ့ပါဘူး။
ဘယ္သူေတြမႈတ္မွာလဲ
၀ီစီမႈတ္ဖို႔ဟာ ဘယ္သူ႔တာ၀န္ပဲ၊ ဘယ္၀ါ့တာ၀န္ပဲေတာ့မဟုတ္ပါ။ တာ၀န္သိတဲ့လူတုိင္းရဲ႕ တာ၀န္ျဖစ္ပါ တယ္။ ကိုယ့္အိမ္မွာ ကိုယ့္ရပ္ကြက္မွာ ကိုယ့္လုပ္ငန္းခြင္မွာ ကိုယ့္ပါ၀င္တဲ့ အသင္းအဖဲြ႕မွာ ကိုယ့္ႏုိင္ငံတြင္းမွာ ၀ီစီမႈတ္ႏုိင္ပါတယ္။
အိမ္မွာ ကိုယ္ကေက်ာင္းသား (ကေလး)ဆုိရင္ အေဖနဲ႔အေမကို ေျပာႏုိင္ပါ တယ္။ မိဘမရွိရင္ ဦးႀကီး၊ ဦးေလး၊ ေဒၚႀကီး၊ ေဒၚေလးနဲ႔ အစ္ကုိ အစ္မစတဲ့ အိမ္ရဲ႕ အႀကီးအကဲကို ေျပာလို႔ရပါတယ္။ အိမ္က စတာေကာင္းပါတယ္။ လုပ္ငန္းခြင္မွာဆုိရင္လည္း ကိုယ္က အငယ္တန္း၀န္ထမ္းျဖစ္ရင္ မန္ေနဂ်ာတုိ႔ ကိုယ့္အလုပ္ၾကပ္တို႔ ကိုေျပာႏုိင္ပါတယ္။ ကိုယ္က လူႀကီးဆုိရင္ေတာ့ ဒါ႐ိုက္တာအဖဲြ႕တုိ႔၊ အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ ဥကၠ႒တို႔ကိုေျပာဆုိသင့္ (၀ီစီမႈတ္သင့္) ပါတယ္။
တာ၀န္ရွိတဲ့ လူတုိင္းက ၀ီစီမႈတ္ႏုိင္ပါတယ္။ ပညာတတ္အခ်ဳိ႕ကေတာ့ ၀ီစီမႈတ္တဲ့အလုပ္က မီဒီယာေတြရဲ႕ အလုပ္ပဲလို႔ေျပာတယ္။ မဟုတ္တာမမွန္တာေတြကို တာ၀န္ရွိတဲ့သူေတြသိေအာင္ အမ်ားသိေအာင္ မီဒီယာေတြမွာ တာ၀န္ရွိတယ္လို႔ေျပာၾကတယ္။ တကယ္ေတာ့ မီဒီယာခ်ည္း တာ၀န္ရွိတာမဟုတ္ပါဘူး။ အားလုံးမွာတာ၀န္ရွိပါတယ္။ အားလုံး၀ီစီမႈတ္ႏုိင္ပါ တယ္။
အားလုံးေကာင္းဖို႔ ၀ီစီမႈတ္ပါ
ရည္ရြယ္ခ်က္မွန္ရင္ ရလဒ္ေကာင္းထြက္ပါတယ္ဆိုတဲ့ သေဘာတရားအတုိင္းပါပဲ။ ကိုယ့္ရည္ရြယ္ခ်က္အမွန္ကို က မတရားမႈေတြေပ်ာက္ဖို႔ သန္႔ရွင္းတဲ့ပတ္၀န္းက်င္ရပ္ရြာျဖစ္ဖို႔ ေအးခ်မ္းၿပီးဥပေဒစိုးမုိးတဲ့ လူ႔ေဘာင္ျဖစ္ဖို႔ ေပ်ာ္ရႊင္တဲ့လူ႔အသိုက္အ၀န္းျဖစ္ဖို႔ဆုိရင္ အမ်ားအတြက္ အားလုံးေကာင္းဖုိ႔အတြက္ဆုိရင္ေတာ့ ရဲရဲ၀ံ့၀ံ့ ေျပာၾကဆုိၾက (၀ီစီမႈတ္ၾက) ရမွာပဲျဖစ္ပါတယ္။
(10-07-07)တြင္ Myanmar Info-Tech ၌ က်င္းေသာ ဆရာပါေမာကၡ ေဒါက္တာေအာင္ထြန္းသက္ ေဟာေျပာပဲြမွရေသာအသိကို အေျခတည္၍ ေလ့လာ ကိုးကားေရးသားပါသည္။
7Day News 6/19 (25-07-07) တြင္ ေဖာ္ျပၿပီးျဖစ္သည္။
